Δημοσιευμένο
στο βιοΛΟΓΟ.
Σκεφτόμουν,
Είναι
ουσιαστικό το
επιστημονικό
έργο;
Είναι
αλήθεια ότι
πολλές νέες
ανακαλύψεις
γίνονται (ειδικά
στον αιώνα μας)
στο χώρο της
επιστήμης
καθώς και πολλά
τεχνολογικά
επιτεύγματα
και εφευρέσεις.
Φαίνεται
κιόλας ότι,
τελευταία,
έχουν μεγάλη
απήχηση στην
κοινή γνώμη και
«πουλάνε» στα
ΜΜΕ. Τίθεται
όμως το ερώτημα:
χωρούν όλα στο
ίδιο τσουβάλι,
έχουν όλα το
ίδιο «ειδικό
βάρος», έχουν
όλα την ίδια
χρησιμότητα,
είναι εξίσου
ουσιαστικά για
την
ανθρωπότητα;
Τι είναι
εκείνο που
προσδίδει
ιδιαίτερη αξία
σε μια
ανακάλυψη, στη
θεωρητική είτε
στην
εφαρμοσμένη
επιστήμη;
Μία
απάντηση,
πιστεύουμε,
μπορεί να δοθεί.
Καταρχήν,
πρέπει να
αξιολογείται η
επιστημονική
γνώση. Είναι
τόσες πολλές οι
-όχι μόνο
επιστημονικές-
πληροφορίες
σήμερα, ζούμε
καθημερινά
έναν
καταιγισμό
πληροφοριών,
που τα όρια
μεταξύ του
σπουδαίου και
του ασήμαντου,
του
καθοριστικού
και του
άχρηστου,
γίνονται
δυσδιάκριτα.
Το
μεγάλο ερώτημα
που τίθεται
είναι: με ποια
κριτήρια
μπορεί να γίνει
μια τέτοια
αξιολόγηση;
Μπορούμε
λοιπόν να
διδαχθούμε από
το χώρο της
τέχνης. Όπου
βέβαια το
κριτήριο
αξιολόγησης
ενός
συγκεκριμένου
έργου είναι η συμμετοχή
του στην
Ιστορία της
Τέχνης, η επιρροή
του στην
εξέλιξη της.
Εάν μια
τέτοια
κριτική/αξιολόγηση
είναι δυνατή
και αναγκαία,
αναπόφευκτη θα
έλεγα, σ’ ένα
χώρο υψηλής
υποκειμενικότητας,
όπως η Τέχνη,
γιατί να μην
ισχύει το ίδιο
και για την
Επιστήμη;
Μιλώ
για ένα είδος «κριτικής
της επιστήμης»,
ανάλογης με την
κριτική της
λογοτεχνίας,
της μουσικής,
του θεάτρου,
της τέχνης
γενικότερα.
Έτσι θα
μπορούσε ένας
επιστήμονας ή
και ένας απλός
πολίτης να μάθει
για την εξέλιξη
της Επιστήμης,
να ενημερωθεί
και να κατανοήσει
τη σημερινή
της πορεία.
Δεν
διαφεύγει της
προσοχής μας
βέβαια, ο
φανερός(;)
κίνδυνος που
ελλοχεύει: η κυριαρχία
της κριτικής
πάνω στην
Επιστήμη
καθεαυτή, ο
ενδεχόμενος φασισμός
που θα ασκούσαν
οι κριτικοί
στην πρωτογενή
παραγωγή της
γνώσης. Πολλά
παραδείγματα
τέτοιας διαστροφής
έχουν ήδη
εμφανισθεί
στην Τέχνη.
Πολλές αυθεντίες -κριτικοί
που έχουν
αποκτήσει δύναμη
επιρροής και δύναμη
επιβολής
γνώμης πάνω
στους
καλλιτέχνες ή,
ακόμη και, στην
τέχνη την ίδια.
Παρ’
όλα αυτά όμως, η
χρησιμότητά
τους είναι(;)
αναγνωρισμένη
από την
κοινωνία και ο
ρόλος τους
θεσμοθετημένος.
Είναι άλλο,
διαφορετικό
θέμα η άμυνα
της κοινωνίας
σε τέτοιου
είδους
επιθέσεις.
Η
επιστημονική
κοινότητα στο
σύνολό της θα
μπορούσε να
διαφυλάξει την
Επιστήμη από
την
υποταγή της
στην «εξουσία»
των κριτικών.
Μπορεί να
συμβάλλει σ’
αυτό η αντικειμενικότητα
της Επιστήμης.
Θα μπορούσε
επίσης να μην
αναθέσει την
κριτική σε μια
συγκεκριμένη
ομάδα ανθρώπων,
μια ελίτ, αλλά
να την αναγάγει
σε υπόθεση όλων
των
ασχολουμένων
σχετικά.
Ίσως, μια άλλη
κοινωνία το
επιτύχει...
Τσίγκανος
Παναγιώτης
Φοιτητής
Βιολογίας
Ε & Κ Παν.
Αθηνών