ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΝΑ ΓΥΡΙΖΕΙ:
«Μία  Επενδυτής Παρακολουθεί τα Χρήματά της Μέσα από την Παγκόσμια Οικονομία»

Μία συνέντευξη με την Μπάρμπαρα Γκάρσον (Barbara Garson) Μετάφραση με τον Αγγελο Κουτουμάνο. Πρωτότυπο κείμενο εδώ.

(1) Μπορείτε να πείτε στο Znet, παρακαλώ, περί τίνος πρόκειται το καινούργιο βιβλίο σας, με τίτλο «ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΝΑ ΓΥΡΙΖΕΙ».  Ποιο είναι το μήνυμα που προσπαθεί να μεταδώσει;

    Αποφάσισα να ερευνήσω την παγκόσμια οικονομία με την απλή μέθοδο της παρακολούθησης των χρημάτων μου.  Ξεκίνησα αποταμιεύοντας τα μισά χρήματά μου σε μία τράπεζα που διαθέτει ένα και μοναδικό υποκατάστημα και τα υπόλοιπα σε ένα επιθετικό αμοιβαίο κεφάλαιο.  Το αποτέλεσμα, καθώς παρακολουθώ τα χρήματά μου ανά τον κόσμο, αποτελεί εν μέρει μία αστυνομική υπόθεση και εν μέρει ένα μανιφέστο της παγκόσμιας δικαιοσύνης.

    Το πρώτο πράγμα που ανακάλυψα ήταν ότι η μικρή τράπεζα στην επαρχιακή πόλη δεν είχε τι να κάνει με τα χρήματά μου κι έτσι τα δάνεισε στην (εταιρεία) Chase.  Συζητώντας με τον υπεύθυνο για τα οικονομικά της Chase Fed, στο τμήμα εμπορίου, ανακάλυψα ότι κι εκείνοι δεν είχαν τι να κάνουν με τα χρήματά μου εντός των ΗΠΑ.  Πιθανώς, το πιο ενδιαφέρον πράγμα που έμαθα είναι ότι τα χρήματα είναι σαν καυτή πατάτα.  Όποιος κρατά τα χρήματα και πληρώνει τόκους πρέπει να τα δώσει γρήγορα σε κάποιον άλλο που θα πληρώσει τόκους.  Αν τα κρατήσεις για μεγάλο διάστημα, κάηκες.

    Πολλές από τις ιδέες, που αποκαλούμε νεο-φιλελεύθερες ή παγκοσμιοποίηση των εταιρειών, προήλθαν από απελπισμένες κινήσεις για μεταφορά χρημάτων σε άλλους, με αφετηρία το 1973.  Το χρήμα είχε συσσωρευτεί σε ολοένα λιγότερα χέρια.  Δεν υπήρχε τίποτα επικερδές να κάνεις με το χρήμα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, επομένως τα χρήματα έπρεπε να διοχετευτούν στο εξωτερικό.  Έτσι, οι πλούσιες χώρες πίεσαν τις φτωχές να παραβλέψουν τις ασφαλιστικές δικλείδες που κάποτε ρύθμιζαν την κίνηση του χρήματος.  Και ιδού, η παγκόσμια οικονομία με όλες τις βλαβερές επιδράσεις της. 

    Αλλά σας δίνω συμπεράσματα.  Γράφω από τη βάση προς τα πάνω -όπως είπα, για μία αστυνομική υπόθεση ακολουθώντας τα χνάρια των χρημάτων.  Τελικά, βρήκα έναν εισαγωγέα θαλασσινών τροφίμων στο Μπρούκλιν που πήρε ένα δάνειο από την Chase την ίδια στιγμή που εισέρχονταν σε αυτή τα χρήματά μου.  Χρησιμοποίησε το δάνειο για να εισάγει κατεψυγμένες γαρίδες από την Ταϊλάνδη, τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη.  Έπειτα έπεσα πάνω σε κάτι φιλικούς (και φαντάζομαι αφελείς) πετρελαιοπαραγωγούς, των οποίων η εταιρία ονόματι Caltex (θυγατρική των Chevron και Texaco, που τώρα έχουν συγχωνευτεί) είχε δανειστεί χρήματα από την Chase προκειμένου να φτιάξουν ένα διυλιστήριο στην Ταϊλάνδη.  Ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων μου προορίζονταν για την Ασία, κι έτσι τα ακολούθησα.  Εκεί πήρα συνέντευξη από όλους τους υπαλλήλους της πετρελαϊκής εταιρίας, από τους Διευθύνοντες Συμβούλους μέχρι και τους μετανάστες εργάτες και τους πλανόδιους πωλητές φαγητού που πωλούσαν φαγητό έξω από το εργοτάξιο (σ.τ.μ. εννοείται το διυλιστήριο).  Στην πραγματικότητα, δύο από τους διανομείς φαγητού αποτέλεσαν τους καλύτερους συνδέσμους με τους παράνομους μετανάστες, αλλά επίσης και τους πιο ασυνήθιστους ανθρώπους που γνώρισα.  (Έμαθα, μεταξύ άλλων, πώς να φτιάχνω πράσινη παπάγια και σαλάτες με τσούχτρες.  Θα βρείτε τις συνταγές στην ενότητα «Παράρτημα» του βιβλίου). 

(2)Μπορείτε να πείτε στο ZNet κάτι για το πώς γράφτηκε το βιβλίο;  Από που προέρχεται το περιεχόμενό του;  Τι χρειάστηκε για να γίνει το βιβλίο;

    Με υπερηφάνεια μπορώ να πω ότι το περιεχόμενο έρχεται εξ ολοκλήρου από ανθρώπους που γνώρισα στην πορεία της αναζήτησης των χρημάτων μου.  Κυμαίνονται, όπως είπα, από πλανόδιους πωλητές έως τον πρώην Διευθυντή της Citibank, Γουόλτερ Ρίστον (Walter Wriston).  Υπάρχουν ακόμη συνεντεύξεις με αμερικανούς εργάτες στο Μέιν και το Τενεσσύ που επηρεάστηκαν όταν τα αμοιβαία κεφάλαιά μου έκαναν τον Αλ Ντανλαπ (Al Dunlap) να συρρικνώσει την εταιρία τους, ονόματι Sunbeam.  Επιπλέον, «κούρδισα» τις μετοχές μου στη επιχείρηση Βρετανικοί Σιδηρόδρομοι (British Railroads) και σε μία Γαλλική εταιρία που ιδιωτικοποίησε το σύστημα ύδρευσης του Γιοχάνεσμπουργκ. Ένα από τα αποτελέσματα της ιδιωτικοποίησης των εταιριών ύδρευσης στην Νότιο Αφρική ήταν μία επιδημία χολέρας.  Ωστόσο, έγραψα επ' αυτού σε ένα άρθρο στο ZNet, και έτσι δεν θα μιλήσω για αυτό εδώ.

    Όταν θα τελειώσετε το διάβασμα του «Το Χρήμα Κάνει τον Κόσμο να Γυρίζει» θα καταλάβετε για τη ροή του παγκόσμιου κεφαλαίου από τη βάση προς την κορυφή.  Ωστόσο, μη το διαβάσετε, εάν θέλετε να γνωρίσετε μόνο καλούς χωρικούς και κακούς τραπεζίτες.  Σε αυτό το σύστημα, το καπιταλιστικό εννοώ, οι έξυπνοι και αξιοθαύμαστοι μηχανικοί ρυπαίνουν τους ωκεανούς και οι φιλικοί και εργατικοί τραπεζίτες υπονομεύουν την καθημερινή ασφάλειά μας.  Μερικοί από τους πιο ενδιαφέροντες ανθρώπους που γνώρισα, άνθρωποι που εργάζονταν κάτω από τις πλέον αντίξοες συνθήκες, ήταν ένας έμπορος εργατών που έφερνε ανθρώπους καταγόμενους από την Κίνα και το Μπανγκλαντές στη Σιγκαπούρη και ένας Κινέζος έμπορος γαρίδας από τη Μαλαισία που χρησιμοποιούσε τα κέρδη του από τον δικό μου εισαγωγέα θαλασσινών τροφίμων στο Μπρούκλιν, προκειμένου να ανοίξει εργοστάσια (σ.τ.μ. επεξεργασίας τής) τσούχτρας στο Βιετνάμ.  Με ενδιαφέρει ειλικρινά η ασχολία κάθε ανθρώπου από τη δική του προσωπική άποψη.  Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνω μία ολοκληρωμένη εικόνα.  Και από τη δική του πλευρά, κάθε άνθρωπος κάνει το καλύτερο δυνατό σε ένα κόσμο, που δεν μπορεί να ελέγξει. 

(3)Ποιοι είναι οι στόχοι σας για το βιβλίο σας «Το Χρήμα Κάνει τον Κόσμο να Γυρίζει»;  Τι είναι αυτό που ελπίζετε ότι θα συνεισφέρει ή επιτύχει, σε πολιτικό επίπεδο;  Δεδομένων της προσπάθειάς σας και των προσδοκιών σας, τι θα θεωρούσατε επιτυχία;  Τι είναι αυτό που θα σας άφηνε ευχαριστημένη μετά από αυτό το εγχείρημα;  Τι είναι αυτό που θα σας άφηνε μία απορία για το αν άξιζε όλος ο χρόνος και ο κόπος;

    Αισθάνομαι ότι θα πρόκειται περί επιτυχίας αν το βιβλίο μου καταφέρει αυτό που ο Χάουαρντ Ζιν (Howard Zinn) λέει.  Πειράζει να επαναλάβω τα λόγια του;

    «Μου αρέσει ο τρόπος με τον οποίο γράφει η Μπάρμπαρα Γκάρσον από τότε που διάβασα το εκπληκτικό βιβλίο της Μακ Μπερντ (MacBird)!  Ένα από τα καλύτερα βιβλία της -όπου καταφέρνει να είναι αστεία για σοβαρά πράγματα και ξεκάθαρη για υπερβολικά περίπλοκα θέματα.  Εκλαϊκεύει όλες τις φοβερά αφηρημένες έννοιες της νέας παγκόσμιας οικονομίας -παγκοσμιοποίηση, ευρωδολάρια, λεωφόρους πληροφορίας, αναδόμηση, εμπόριο συναλλάγματος- ώστε να καταφέρουμε να τους δούμε και να τους νοιώσουμε και να τους κατανοήσουμε.  Και σε κάθε περίπτωση, ο τρόπος με τον οποίο γράφει είναι εμποτισμένος με το παθιασμένο ενδιαφέρον της για τους απλούς ανθρώπους που καταπιέζονται από τους γίγαντες του επιχειρηματικού κόσμου». Όπως οι περισσότεροι αναγνώστες του ZNet, ήμουν αντίθετη με τις μεθόδους της παγκοσμιοποίησης των εταιριών, που απαριθμεί ο Χάουαρντ Ζιν -όπως ευρωδολάρια, αναδόμηση κ.α.- πριν ακόμα ξεκινήσω την έρευνα για το βιβλίο αυτό.  Αλλά δεν το είχα καταλάβει καλά τότε, όχι ενστικτωδώς.  Πώς είναι δυνατό όλο αυτό το χρήμα, που διαχέεται στις φτωχές χώρες, να αφήνει τους ανθρώπους ακόμα φτωχότερους από ό,τι ήταν πριν;

    Όμως, η κρίση του Ασιατικού νομίσματος έλαβε χώρα αμέσως μετά αφού έφυγα από την Νοτιοανατολική Ασία.  Αυτό μου έδωσε την ευκαιρία να παρουσιάσω έναν ολοκληρωμένο κύκλο.  Αυτός είναι κι ο λόγος που μου πήρε πέντε χρόνια να τελειώσω το βιβλίο.  Μετά το κραχ πήγα και ξανασυνάντησα τους ίδιους ανθρώπους που γνώρισα κατά την περίοδο της οικονομικής άνθισης.  Η νεότερη από τις δύο Ταϊλανδέζες πλανόδιες πωλήτριες που είχα συμπαθήσει, είχε εξαφανιστεί μετά από ένα καυγά με άλλους πλανόδιους πωλητές για μία θέση σε κάποιο δρόμο.  Τα μέρη όπου κάποιος μπορούσε να στήσει την πραμάτεια του ήταν ελάχιστα, καθώς πολλά εργοτάξια κτιριακών εγκαταστάσεων είχαν κλείσει.  Η φίλη της, η πιο μεγάλη από τις δύο πωλήτριες, ανησυχούσε υπερβολικά για τη χαμένη φίλη της που την είχε σαν παιδί της.  Παρεμπιπτόντως, ανέφερε, ότι η τιμή του ρυζιού είχε ξαφνικά διπλασιαστεί χωρίς να μπορεί να καταλάβει την αιτία.

    Όμως, εκείνη τη στιγμή τόσο οι αναγνώστες μου όσο κι εγώ γνωρίζαμε για ποιο λόγο είχε αυξηθεί η τιμή του ρυζιού.  Είχαμε ήδη μιλήσει στα στελέχη της Chase και του ΔΝΤ (IMF, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο).  Δεν αποτελούσε μυστήριο για εκείνους.  H Chase διακινδύνευε 50 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ταϊλάνδη.  Το Ταϊλανδέζικο ρύζι (και άλλα προϊόντα) έπρεπε να εξαχθούν αντί να καταναλωθούν εσωτερικά ώστε η Ταϊλανδέζικη κυβέρνηση να μπορέσει να κερδίσει ξένο συνάλλαγμα για να αποπληρώσει τα δάνειο στην τράπεζά μου -ακόμα κι αν τα δάνεια αυτά είχαν δοθεί από την Chase σε ιδιωτικές Ταϊλανδέζικες μικρές επιχειρήσεις.  Αν η τιμή του ρυζιού ήταν υψηλή στο εσωτερικό της χώρας, μεγαλύτερο μέρος θα πωλούνταν στο εξωτερικό.  Ναι,  αυτό σήμαινε ότι ολοένα και περισσότεροι Ταϊλανδέζοι θα έφταναν στα όρια της πείνας σε μία χώρα που έχει τεράστιο πλεόνασμα ρυζιού.  Ναι, αυτό σήμαινε ότι τα υλικά παραγωγής φαγητού για τους πλανόδιους πωλητές κόστιζαν περισσότερο κι έτσι θα έφερναν στο σπίτι τους λιγότερο μεροκάματο.  Στο βιβλίο μου παραθέτω τα γράμματα που έλαβα από την πλανόδια πωλήτρια μετά το κραχ και οι αναγνώστες θα είναι σε θέση να βρουν τις αιτίες για την αύξηση της τιμής του ρυζιού καθώς και για όλες τις λοιπές δυσκολίες που αυτή και οι φίλοι και φίλες της αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν.

    ’κουσα τα ίδια πράγματα όταν επέστρεψα σε εκείνους τους ευφυείς γεροδεμένους μετανάστες που γνώρισα στη Σιγκαπούρη.  Που έζησαν δύο χρόνια μακριά από τις οικογένειές τους ζώντας μέσα σε μεταλλικά κουτιά προκειμένου να πάρουν τους υψηλούς μισθούς της Σιγκαπούρης.  Αλλά το κραχ μείωσε την αξία των χρημάτων τους, ήταν σα να είχαν δουλέψει επτά μήνες χωρίς να παίρνουν μισθό.

    Οι ψαράδες και οι καλλιεργητές ταπιόκας που ο αναγνώστης γνώρισε ως κατασκευαστές του διυλιστηρίου μου δεν παραπονέθηκαν κατ’ ανάγκη για το γεγονός ότι η γη τους απαλλοτριώθηκε.  Καθένας τους ήταν απορροφημένος με τα προβλήματα της καθημερινότητας και τις ελπίδες για την προσωπική του ζωή.  Πράγματι, ο λόγος που το βιβλίο μου αρέσει σε τόσους καταξιωμένους κριτικούς είναι γιατί οι άνθρωποι που παρουσιάζω δεν είναι μόνο «οι μετανάστες» ή «οι πλανόδιοι πωλητές».  Υπάρχουν ακόμα εκείνο το νεαρό κορίτσι που δε θέλει ποτέ να γυρίσει στην καλλιέργεια ρυζιού ή να δει τη μητέρα της, εκείνος ο άντρας που πρέπει να σου αρέσει ακόμα και αν συνεχώς κοιτάζει κάθε γωνία γύρω του, ή εκείνος ο μετανάστης που λατρεύει να συγκολλά ορθές γωνίες αλλά μισεί τις ίσιες. Μερικοί αναγνώστες δείχνουν ενδιαφέρον για αυτούς τους χαρακτήρες ακόμα και δεν επιθυμούν να καταλάβουν γιατί τα πράγματα δεν πήγαν όπως αυτοί οι άνθρωποι ήλπιζαν.

    Μετά το κραχ, όταν εκτινάχτηκαν οι τιμές του ρυζιού στην Μπανκόγκ, πολλοί από όσους γνώρισα δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στις καλλιέργειες ρυζιού, οι οποίες είχαν τσιμενταριστεί προκειμένου να μετατραπούν σε διυλιστήρια πετρελαίου, όπως επίσης δεν μπορούσαν να ψαρέψουν στα μολυσμένα νερά από τις δικές μου καλλιέργειες γαρίδας.  Όχι μόνο δεν μπορούσαν να γυρίσουν στην παλιά τους φτώχια αλλά τώρα έπρεπε να αποπληρώσουν τα τραπεζικά δάνεια, που οι ίδιοι ποτέ δεν είχαν λάβει.  Η αποπληρωμή δανείων πήρε μορφές σαν το μυστηριώδη διπλασιασμό της τιμής του ρυζιού.  Γι’ αυτό το λόγο δεν ήταν απλώς φτωχοί αλλά φτωχότεροι από .  Όλων των ειδών οι κανόνες είχαν επιβληθεί ώστε να μπορέσει η τράπεζά μου να σπρώξει με απελπισία δολάρια προς την Νοτιοανατολική Ασία, κι έπειτα να τα βγάλει από κει ακόμα πιο απελπισμένα χωρίς να χάσει ούτε σεντ από τα απερίσκεπτα δάνεια της.

    Το ήξερα πριν;  Ναι, κατά κάποιο τρόπο.  Αλλά τώρα το κατανοώ πλήρως.  Κατανοώ τόσο τους μηχανισμούς όσο και το ποιος πληρώνει το κόστος.  Θα αισθάνομαι ότι έχω επιτύχει αν οι άνθρωποι που είναι μέρος του κινήματος της  παγκόσμιας δικαιοσύνης, διαβάζοντας το βιβλίο μου, αποκτήσουν μία βαθύτερη αντίληψη αυτών που ήδη πιστεύουν με την προσθήκη μερικών νέων βαθύτερων γνώσεων.  Θα ήθελα επίσης να αποκτήσουν ένα τέτοιο οικονομικό υπόβαθρο ικανό να τους επιτρέπει να συζητούν για την παγκόσμια οικονομία με αυτοπεποίθηση με φίλους, ακόμα και  με τους νεο-φιλελεύθερους καθηγητές του των Οικονομικών.

    Θα αισθάνομαι, ότι έχω αποτύχει αν διαβάσουν το βιβλίο αυτό μόνο τραπεζίτες και χρηματομεσίτες που γνωρίζουν ήδη αυτά για τα οποία μιλώ.  Αυτοί και όσοι ρυθμίζουν την πολιτική των τραπεζών φαίνεται να είναι οι άνθρωποι που αγόρασαν την έκδοση με το χοντρό εξώφυλλο.  Υποθέτω θα πρέπει να αισθάνομαι περήφανη αν δε βρίσκουν λάθη.  Αλλά θα είμαι πιο περήφανη αν οι άνθρωποι του κινήματος της παγκόσμιας δικαιοσύνης αρχίσουν να διαβάζουν το οπισθόφυλλο.

    Χμ, θα προσέξατε ότι δεν μπορώ να φανταστώ καν την επιτυχία ότι τα επιχειρήματα μου θα αλλάξουν την πολική.  Τη δεκαετία του 60 είχα τεράστια επιτυχία, όση μπορεί να έχει κανείς με ένα πολιτικό βιβλίο.  Το «ΜακΜπερντ!» πούλησε μισό εκατομμύριο αντίτυπα.  Ωστόσο, ήταν η κίνηση όχι το βιβλίο που επέφερε τις πραγματικές αλλαγές.  Εγώ απλώς διασκέδασα το κίνημα.  «Ενωμένοι γελάμε» μπορεί να είναι το σλόγκαν μου. Η διασκέδαση είναι ακόμη ένας σημαντικός στόχος στα κείμενά μου.  Από αυτή την άποψη, έχω ήδη μία επιτυχία.   «Το Χρήμα Κάνει τον Κόσμο να Γυρίζει» είναι, το λιγότερο, ένα ζωντανό κείμενο.

    ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΝΑ ΓΥΡΙΖΕΙ: Ένας επενδυτής παρακολουθεί τα χρήματά του μέσα από την Παγκόσμια Οικονομία (Penguin 2002).  Διάθεση: Bookhouse.com (οίκος παραγγελιών από ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία), Amazon.com και άλλα βιβλιοπωλεία.  Για σχόλια του εκδότη επισκεφτείτε: http://www.penguinputnam.com/Biuiu8udddook/BookFrame?0CS^0142000507