Στη μετάφραση βοήθησε και ο Αγγελος Κουτουμάνος
Ποιος θα πιει το νερό; Η μαϊμού με το ραβδί. Η άοπλη μαϊμού θα πεθάνει της δίψας. Με αυτό το
μάθημα προϊστορίας ξεκινά η ταινία «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος». Τώρα, για την οδύσσεια
του 2003, ο πρόεδρος Μπους ανακοινώνει στρατιωτικό προϋπολογισμό ενός εκατομμυρίου δολαρίων
την ημέρα. Η βιομηχανία όπλων είναι η μοναδική ασφαλής επένδυση: μερικά επιχειρήματα είναι
ακαταμάχητα, είτε προβληθούν στην προσεχή σύνοδο κορυφής για τη Γη στο
Γιοχάνεσμπουργκ είτε σε οιοδήποτε άλλο διεθνές συνέδριο.
Τα ισχυρά έθνη που κατέχουν τον πλανήτη συνηθίζουν να επιβάλλουν τη λογική τους με
βομβαρδισμούς. Αυτοί είναι η ισχύς -- μία γενετικά μεταλλαγμένη ισχύς, μία τεράστια
δύναμη-Φρανκενστάιν, που εξευτελίζει τη φύση: εξασκεί την ελευθερία της να μετατρέπει τον αέρα σε
βρωμιά και το δικαίωμά της να αφήνει την ανθρωπότητα άστεγη. Επιπλέον, αναφέρεται στις
φρικαλεότητές της ως λάθη, συνθλίβει οιονδήποτε βρεθεί στο διάβα της, κλείνει τ' αυτιά στους
συναγερμούς και καταστρέφει ό,τι ακουμπά.
Η στάθμη των ωκεανών υψώνεται και οι κάτω χώρες θάβονται κάτω από τα ύδατα.
Η δήλωση αυτή μπορεί να ακούγεται σαν αλληγορική αναφορικά με την οικονομική ανάπτυξη ως έχει τώρα, αλλά στην
πραγματικότητα περιγράφει την εικόνα ενός κόσμου όπως θα είναι στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον,
βάσει των επιστημονικών συμβούλων των Ηνωμένων Εθνών.
Για πάνω από δύο δεκαετίες, οι προβλέψεις των οικολόγων εισέπρατταν τον εμπαιγμό ή τη σιωπή.
Τώρα οι επιστήμονες παραδέχονται ότι είναι σωστές. Και στις 3 Ιουνίου 2002, ακόμα και ο πρόεδρος
Μπους αναγκάστηκε να παραδεχτεί για πρώτη φορά, ότι οι θεομηνίες θα συμβαίνουν αν το φαινόμενο
του θερμοκηπίου εξακολουθήσει να καταστρέφει τον πλανήτη. Ο δημοσιογράφος Μπιλ Μακ Κίμπεν
(Bill McKibben) σχολίασε ότι, και το Βατικανό τώρα παραδέχεται ότι, ο Γαλιλαίος δεν έκανε λάθος.
Αλλά κανείς δεν είναι τέλειος: την ίδια ώρα ο Μπους ανακοίνωνε ότι, στα επόμενα 18 χρόνια οι ΗΠΑ
θα αυξήσουν τις εκπομπές τοξικών αερίων κατά 43 τοις εκατό. Στο κάτω-κάτω είναι πρόεδρος μιας
χώρας μηχανών, που λειτουργούν καταβροχθίζοντας πετρέλαιο και ξερνώντας δηλητήριο. Στοτέλος του έτους, ο Μπους έκανε έκκληση για αλληλεγγύη και κατάφερε να την ορίσει: «Τα παιδιά σας
να πλύνουν το αυτοκίνητο του γείτονα».
Την ενεργειακή πολιτική της χώρας που ηγείται του κόσμου υπαγορεύουν γήινες επιχειρήσεις που,
λένε, υπακούουν στα ουράνια. Η εταιρία Ενρον (αποβιώσασα λόγω απάτης) που αποτελούσε τη βασική
εταιρία-σύμβουλο της κυβέρνησης, το μεγαλύτερο χρηματοδότη της καμπάνιας του Μπους και των
περισσότερων γερουσιαστών του, εξέδιδε θεϊκά μηνύματα. O διευθύνων σύμβουλος (Chief Executive
Officer) της Ενρον, Κένεθ Λέι (Kenneth Lay), συνήθιζε να λέει: «Πιστεύω στο Θεό και πιστεύω στην
αγορά». Ο προηγούμενος διευθυντής της Ενρον είχε ένα παρόμοιο σύνθημα: «Είμαστε στην πλευρά των
αγγέλων».
Οι ΗΠΑ συνεχίζουν τη δράση τους στην περιβαλλοντική τρομοκρατία λες και ο Θεός έδωσε στη
χώρα αυτή πιστοποιητικό ατιμωρησίας επειδή έκοψε το κάπνισμα.
«Η φύση είναι εξουθενωμένη», έγραψε ο Ισπανός μοναχός Λούις Αλφόνσο Ντε Καρβάλλο
(Alfonso de Carvallo). Το έγραψε το 1965. Πού να μας έβλεπε τώρα!
Ένα τεράστιο μέρος της επιφάνειας της Ισπανίας χάνει το χώμα του. Το χώμα
απομακρύνεται και γρήγορα άμμος θα μπει από τις ρωγμές. Από τα Μεσογειακά δάση απομένει σώο μόνο 15 τοις εκατό.
Πριν ένα αιώνα, δάση κάλυπταν τη μισή Αιθιοπία, που τώρα είναι μία μεγάλη έρημος. Στην περιοχή του
Αμαζονίου στη Βραζιλία έχουν χαθεί δάση ίσα με το μέγεθος της
Γαλλίας. Με αυτό το ρυθμό, σύντομα
η Κεντρική Αμερική θα μετρά τα δέντρα της όπως ο φαλακρός μετρά τις τούφες που του έμειναν.
Η διάβρωση διώχνει τους Μεξικανούς χωρικούς μακριά από την ύπαιθρο και μακριά από τη χώρα.
Οσο εκφυλίζεται η γη, όλο και περισσότερα λιπάσματα και ζιζανιοκτόνα χρειάζονται. Σύμφωνα με τον
Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αυτά τα χημικά συντελούν στο θάνατο τριών εκατομμυρίων αγροτών το
χρόνο.
Ανθρώπινες γλώσσες και πολιτισμοί χάνονται, το ίδιο και τα φυτά και τα ζώα. Σύμφωνα με τον
βιολόγο Εντουαρντ Ο’ Γουίλσον (Edward O Wilson), τα είδη εξαφανίζονται με ρυθμό τρία ανά ώρα. Και
όχι μόνο λόγω της αποψίλωσης των δασών και της ρύπανσης: η παραγωγή μεγάλης κλίμακας, οι
καλλιέργειες για εξαγωγή και η τυποποίηση των καταναλωτικών προϊόντων εξαλείφουν την
ποικιλότητα. Δύσκολο να πιστέψεις ότι, πριν από μόλις έναν αιώνα υπήρχαν 500 είδη μαρουλιού και
287 είδη καρότου στον κόσμο. Και 220 είδη πατάτας μόνο στη Βολιβία.
Τα δάση καρατομούνται, η γη ερημοποιείται, τα ποτάμια δηλητηριάζονται, οι πολικοί πάγοι και το
χιόνι στα βουνά λιώνουν. Σε πολλά μέρη έχει πάψει τελείως να βρέχει, σε άλλα βρέχει λες και πέφτει ο
ουρανός. Το παγκόσμιο κλίμα τρελλάθηκε.
Πλημμύρες, ξηρασίες, κυκλώνες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, όλα γίνονται ολοένα και λιγότερο
φυσικά, αν και τα ΜΜΕ επιμένουν, παρά τα στοιχεία να τα περιγράφουν ως τέτοια. Το γεγονός ότι τα
Ηνωμένα Έθνη βάπτισαν τη δεκαετία 1990 ως «Διεθνή Δεκαετία για τη Μείωση των Φυσικών
Καταστροφών» ακούγεται σαν αστείο. Μείωση; Αυτή ήταν η χειρότερη δεκαετία από όλες. 86
καταστροφικά συμβάντα άφησαν περισσότερους νεκρούς από ό,τι οι πολύ αιματηροί πόλεμοι της ίδιας
πειόδου. Σχεδόν όλοι οι νεκροί (το 96% για την ακρίβεια) ήταν στις φτωχές χώρες, εκείνες που οι
ειδικοί αποκαλούν «αναπτυσσόμενα κράτη».
Με αφοσίωση και ενθουσιασμό ο Νότος μιμείται και εξασκεί τις χειρότερες πρακτικές του Βορρά.
Και ο Βορράς δεν εξάγει τις αρετές του αλλά τα χειρότερα σφάλματά του, κι έτσι οι φτωχές χώρες
Συιοθετούν την Αμερικανική λατρεία για τα αυτοκίνητα και την απέχθεια για τα μέσα μαζικής
μεταφοράς, καθώς επίσης και όλη τη μυθολογία της ελεύθερης αγοράς και της καταναλωτικής
κοινωνίας. Ο Νότος, επιπλέον, δέχεται με ανοιχτές αγκάλες τα ρυπαρότερα των εργοστασίων, τα πιο
βλαβερά για το φυσικό περιβάλλον, ως αντάλλαγμα για μισθούς που μπροστά τους η δουλεία φαντάζει
δελεαστική.
Παρόλα αυτά, ο Βορράς καταναλώνει κατά μέσον όρο δέκα φορές περισσότερο πετρέλαιο, αέριο
και κάρβουνο κατ' άτομο απ’ ό,τι ο Νότος, όπου μόνο ένας στους εκατό ανθρώπους κατέχει αυτοκίνητο.
Ενα διάγραμμα μπορεί να δείξει ότι το 75% της μόλυνσης του πλανήτη προέρχεται από το 25% του
πληθυσμού του. Αυτή η μειονότητα δεν περιλαμβάνει φυσικά τα δύο εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν
χωρίς πόσιμο νερό, ή το ένα εκατομμύριο ανθρώπων που κοιμούνται το βράδυ με άδειο στομάχι. Δεν
είναι η «ανθρωπότητα» που είναι υπεύθυνη για την καταβρόχθιση των αποθεμάτων φυσικών υλών, ή
για τη ρύπανση του αέρα, της γης και του νερού.
Η εξουσία ανασηκώνει τους ώμους: όταν αυτός ο πλανήτης πάψει να είναι κερδοφόρος, θα πάμε σε
άλλον.
Η ομορφιά είναι όμορφη μόνο αν μπορεί να πωληθεί, η δικαιοσύνη δίκαιη μόνο αν μπορεί να
αγοραστεί. Ο πλανήτης δολοφονείται από ένα τρόπο ζωής που πρέπει να μιμηθούμε, όπως ακριβώς μας
παραλύουν μηχανές που εφευρέθηκαν για να διευκολύνουν την κίνησή μας και όπως αποξενωνόμαστε
σε πόλεις που φτιάξαμε για να ζούμε μαζί.
Οι λέξεις χάνουν το νόημά τους, καθώς οι πράσινες θάλασσες και ο γαλάζιος ουρανός -που
ζωγραφίστηκαν από την ευγενική προσφορά των φυκών, που έχουν παράγει οξυγόνο για εκατομμύρια
χρόνια- χάνουν το χρώμα τους.
Αυτά τα σημεία φωτός που λάμπουν τη νύχτα, μας κατασκοπεύουν; Τα άστρα τρεμοπαίζουν με
κατάπληξη και φόβο. Αδυνατούν να κατανοήσουν πώς ο κόσμος μας, ακόμα εν ζωή όντας, συνεχίζει να
γυρνά γύρω-γύρω εργαζόμενος πυρετωδώς για την αυτο-εξολόθρευσή του. Και ο απόλυτος φόβος τα
κάνει να χάνουν τη λάμψη τους όταν βλέπουν, ότι αυτός ο κόσμος ήδη εισβάλλει σε άλλα ουράνια
σώματα.