Εθνικό Σχέδιο Μουσικής Ανάπτυξης;
1. Γιατί «μουσική»
Ανάπτυξη; Απάντηση: Αραγε, γιατί «οικονομική»
Ανάπτυξη;
Διότι, λέει, ο άνθρωπος έχει ανάγκη να τρέφεται καλύτερα, και
να
προστατεύεται καλύτερα. Καλώς. Και μετά; Μετά, λέει, θα μπορεί να
ικανοποιήσει
τις άλλες-του ανάγκες. A, υπάρχουν δηλαδή κι άλλες ανάγκες;
Ναί. H
πείρα του καθενός-μας λέει (κι η στοιχειώδης φιλοσοφία επιβεβαιώνει)
οτι
κανένας άνθρωπος δέν ζήλεψε τη μοίρα του φυτού - το οποίο
επίσης
τρέφεται, προστατεύεται κι αναπτύσσεται καλά...
Ποιές είναι λοιπόν αυτές οι άλλες (οι κυριότατα ανθρωπικές) ανάγκες; Τρείς είναι - κι όλες ενσυνειδησιακές:
α) Θέλω να γνωρίζω τον φυσικό Κόσμο των πραγμάτων και των φαινομένων. (H Γνώση).
β) Θέλω να χτίσω το Πρόσωπό-μου, με το αντίκρυσμα του Αλλου και με την ανάκλασή-μου στα μάτια του. (H Ηθική).
γ) Θέλω όμως και να επιβεβαιωθώ και προς τα μέσα μου - εαυτόν γνώναι. Θέλω να βγάλω έξω και να αισθητοποιήσω όλο το μέσα χάος: Σπαράγματα βιολογικών καταβολών, μνήμες ανεπίγνωτες, όνειρα, τάσεις καταπιεσμένες - κοντολογής, όλον τον βαθύ εαυτό-μου. Ολον τον βυθισμένο όγκο του παγόβουνου που πλέει μέσα στη θάλασσα του Υποσυνείδητου, θέλω να τον νοιώσω (πώς αλλιώς να υπάρξω;). Θέλω να βγάλω τη μέσα φόδρα-μου έξω - να θεασθώ εαυτόν και να σκιρτήσω. Θα μετουσιώσω λοιπόν τα χαοτικά ανεπαίσθητα συμβάματα του υποσυνείδητου - κάνοντάς-τα αναγνώσιμα μέσω των πέντε αισθήσεων· αγκαλά, δέν έχω κι άλλον τρόπο. Αυτήν τη φοβερή για το Είναι διεργασία (που την λέμε βέβαια Τέχνη) την ασκώ 20 ώρες το 24ωρο. Εξόν δηλαδή απ' τις 4 ώρες της εντατικής εργασίας, όλες οι άλλες ώρες της απόλαυσης, της ρέμβης (και του ύπνου βεβαίως με τ' ακατάπαυστα όνειρα), αλλά και του θρησκεύεσθαι - όλα εν Τέχνη τελούνται: H μορφοθηρική Συνείδηση, διψαλέως αναζητεί «φόρμες - αφορμές» για ν' ανασύρει και να νοιώσει τα μέσα. Και ανευρίσκω εαυτόν μυρίζοντας ενα ζαμπάκι, ακούγοντας τον ρόχθο της θάλασσας, αγναντεύοντας το ηλιοβασίλεμα, χαϊδεύοντας τα στάχυα και γευόμενος ενα κρασί. Ασε πιά τη συμμετοχή-μου στο πλούτος που η έντεχνη Τέχνη (των άλλων) μου προσφέρει.
Νά, λοιπόν, που η Τέχνη δέν ειναι δια-Σκέδαση. Αντίθετα, είναι ψυχ-Αγωγή υπαρξιακώς καίρια - Ανάγκη μεγάλη των ατόμων, και μέλημα σπουδαίο των Κοινωνιών.
2. Κι η Μουσική; H αίσθηση της Ακοής (ως φορείον και μεσάζων για την ανεικονική σύλληψη των ανέκφραστων) είναι μέρος του Σκανδάλου του αισθητικού ενεργήματος. Αναφέραμε προηγουμένως την ενσυναισθηματική λειτουργία της ακρόασης των φυσικών θορύβων: Ο ρόχθος της θάλασσας, ο ήχος απ' το πρωτοβρόχι πάνω στη στέγη, το τραγούδι του ανέμου, η έκρηξη του κεραυνού, ο μαγικός κέλαδος των πουλιών, το μακρυνό γέλιο των παιδιών - τίποτα δεν περνάει ανεκμετάλλευτο απ' την μορφοθηρική Συνείδηση. Που καταφέρει έτσι ν' αναπαράγει συγκινήσεις, αλλα και να αισθητοποιεί όσα ανιχνίαστα ή διωγμένα - βοηθώντας-με να ανευρίσκω Εαυτόν εν ηδονή.
Κι ακόμα δέν αρχίσαμε: Οταν το ανθρώπινο λαρύγγι θ' ανακαλύψει την απελευθερωτική αξία των παρατεταμένων φθόγγων του (το τραγούδι), κι όταν το πλεμόνι-μας θα σπρώξει τον άνεμο μέσα απ' το τρύπιο καλάμι, κι όταν το δάχτυλό-μας θα κρούσει την τεντωμένη νευρά - η ανθρωπότητα θα 'χει κερδίσει μια κατάκτηση ανθρωπικότερη κι απ' τη βιομηχανική επανάσταση.
Κι είναι σημαδιακό πως ο Λαός με τραγούδι νοιώθει τη χαρά του, με μοιρολόι ξεσπάει τη λύπη του, και τραγουδώντας ρίχνει τη Βαστίλλη.
Τέτοια είναι η κοινωνική έκταση της ανάγκης για Μουσική. Κι αυτή η ανάγκη θα δυναμώνει κατα διαστήματα μέσα στην Ιστορία: Λ.χ., καί ο διθύραμβος, καί η τραγ-Ωδία καί η κομ-Ωδία, ωδικά - μουσικά συμβάματα ήσαν - τελούμενα μπροστά στον Λαό, κι όχι στ' ανάκτορα των βασιλέων. Κι όταν τον 18ο αιώνα, μέσα απ' τις Φιλόμουσες Εταιρίες στην Ευρώπη, θα ξεχυθεί η μουσική προς τον Λαό χάρις στις δημόσιες συναυλίες - ο βαρώνος κι ο επίσκοπος θά 'χουν χάσει το μουσικό-τους μονοπώλιο.
3. Θα υποστηρίξω λοιπόν οτι τέτοιες ριζιμιές ανθρωπικές ανάγκες, με τέτοια έμμονη και βαθειά κοινωνική σημασία, δέν επιτρέπεται να αφήνονται εκτός Πολιτικής - δηλαδή εκτός του συντεταγμένου δημοσίου ενδιαφέροντος, εκτός της κοινής συνισταμένης δράσεως των Πολιτών, στη γειτονιά / στην πόλη / στο κράτος. Κι όμως, μένουν. Ιδίως στην Ελλάδα - όπου λ.χ. η ουσιαστική κατάργηση των μουσικών μαθημάτων στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση δέν συνοδεύθηκε απο αντίδραση ανάλογη μ' εκείνην της Δανέζικης Συνομοσπονδίας Γονέων η οποία (υπο ανάλογες περιστάσεις) υποκατέστησε πλήρως το Κράτος, αυτοχρηματοδοτώντας την μουσική διδασκαλία στα Γυμνάσια.
Οσοι χρησιμοποιούν ταξί, ή όσοι κάθονται κοντά στην κουρτίνα που «χωρίζει» τον οδηγό του αστικού λεωφορείου απ' τους επιβάτες, παίρνουν ενα πολύ καλό δείγμα της σκυλομουσικής με την οποία ταΐζονται οι Συμπολίτες-μας απο κάμποσους «ελεύθερους» ραδιοσταθμούς. Σταθμούς δηλαδή οι οποίοι ελευθέρως υπόκεινται στον οικονομικό βιασμό ορισμένων παραγωγών και προαγωγών μουσικής.
Μήπως λοιπόν αξίζει να επανέλθομε, απαιτώντας ενα 15-ετές Πλάνο Μουσικής Ανάπτυξης της Χώρας;
Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού
Μετσοβίου
Πολυτεχνείου.